Evangelielezing uit Johannes 12: 35-36a
Het is een mooi plaatje op de voorkant van het liturgieboekje, het symbool dit jaar voor deze week van Gebed voor eenheid van Christenen.
Een duif gevormd door handen in allerlei verschillende kleuren.
Eén van Geest, de eenheid in de Geest kan en mag blijkbaar veelkleurig zijn.
Ik heb me wel afgevraagd: waarom handen?
Hadden het ook harten kunnen zijn?
Eenheid, één van Geest zijn heeft toch vooral te maken met hetzelfde geloven en voelen, met verbondenheid en harmonie, en is dat niet vooral een zaak van het hart.
Of: hadden het ook voeten kunnen zijn?
Paulus zegt in het eerste vers: ‘ik vraag u dringend de weg te gaan die past bij de roeping die u hebt ontvangen’.
Of in een andere vertaling: ‘Te wandelen, waardig de roeping die we hebben ontvangen’.
Voetje voor voetje, stap voor stap in en naar eenheid.
Maar er is gekozen voor handen.
Wat dan weer de vraag op kan roepen:
zijn het doenerige handen – moeten wíj die eenheid maken en vormgeven, natuurlijk dan samen met en geïnspireerd door de geest?
Of zijn het ontvangende handen?
Wordt eenheid ons vooral geschonken?
Paulus bedoelt voor mijn gevoel beiden als hij in Efeze 4 zegt:
‘Span u in om door de samenbindende kracht van de vrede de eenheid te bewaren die de Geest u geeft’.
‘Span u in’ – doe je best, zet je ervoor in: handen uit de mouwen
samen verbonden vanuit de kracht van de vrede – dus met elkaar, de handen ineen slaan
de eenheid te bewaren die de Geest u geeft – eenheid als een geschenk: ontvangende handen dus.
Samenwerken om de ons geschonken eenheid van de Geest te behouden.
Eenheid is een mooi begrip maar ook een uitdaging,
en in deze tijd waarin we leven een lastig begrip.
Voor ons als kerken, gezien de vele verschillende kerken en ook stromingen binnen de kerken die er zijn.
Maar ook in onze samenleving en wereld is eenheid ver te zoeken.
Als land zijn we misschien nog nooit zo gepolariseerd geweest, maar liefst 15 politieke partijen zitten er na de laatste verkiezingen in de Tweede Kamer.
Het is in de samenleving vaak wij tegenover zij.
Ik denk dat we allemaal wel onderwerpen kunnen noemen die je op een verjaardag maar liever niet aan de orde stelt om de sfeer niet te bederven door felle discussies.
En we kunnen hier wel vrolijk de wereldbol aan elkaar doorgooien, maar
De wereld lijkt uit elkaar te vallen als een onoplosbare puzzel:
voorheen vriendschappelijke naties stellen zich dreigend op, internationale bondgenootschappen staan onder spanning.
In onze samenleving en omgaan met elkaar lijkt het steeds meer ieder voor zich.
Groepen, gemeenschappen waarin je geborgenheid kunt vinden verdwijnen:
Gezinnen zijn klein, er zijn veel gebroken gezinnen, families die verder uit elkaar wonen,
de kerk wordt kleiner, in je straat of buurt is iedereen veel meer op zichzelf.
In onze cultuur is autonomie het ideaal: zelfstandigheid, vrijheid om je eigen beslissingen te nemen, onafhankelijk zijn.
En ook: Je moet jezelf staande houden, zelfredzaamheid laten zien en veerkracht tonen. Maar tegelijk neemt burned-out en eenzaamheid toe, ook bij jongeren.
Waar en waarin vind je nog verbondenheid, eenheid en daarin geborgenheid?
Wat kunnen we daarin voor elkaar, en als kerk, betekenen?
Paulus noemt 7 elementen van de eenheid die de Geest ons schenkt:
één lichaam, geest, hoop, Heer, geloof, doop en God.
Zeven aspecten met de Heer, Christus, als middelste, middelpunt van die zeven.
Paulus schrijft voor de gemeente in Efeze met, in deze grote havenstad, leden van verschillende herkomst, joodse en heidense gelovigen overal vandaan.
Maar Paulus benoemt niet de verschillen,
hij benadrukt de verbondenheid met het beeld van het lichaam, zoals ook in de Korinthiërsbrief over de verschillende delen van het lichaam: hand, voet, oog en oor, die elkaar nodig hebben.
Een mooi beeld dat zegt:
Ieder deel op zich is nodig, we kunnen en hoeven niet allemaal hetzelfde te worden, eenheid, één van Geest betekent geen eenvormigheid, maar met de verschillen die er zijn: samen, elkaar aanvullend, vormen we één geheel, een eenheid.
Zoals verschillende muziekinstrumenten in een orkest, verschillende stemmen in een koor samen prachtig kunnen klinken.
Of in een sportteam iedere speler zijn of haar plek heeft: verdediger, aanvaller, op doel, en ook de reserves zijn belangrijk om samen als team de wedstrijd te spelen en wie weet te winnen.
Kijk naar en vertrouw op dat samen, dat bij elkaar horen, wat je verbindt, zegt Paulus.
Mensen zijn verschillend, als kerken zijn we verschillend, de wereld is vol verschillende culturen en talen, tradities en gewoonten.
Verschillen die ook verrijkend kunnen zijn, waar je van kunt leren, je weer eens over je eigen vanzelfsprekendheden, ook in je geloof, na gaat denken.
Maar de belangrijkste vraag, zeker als we antwoord willen geven op de oproep van Paulus de eenheid te bewaren, is toch: wat verbindt ons?
Waarin herkennen we elkaar?
Dat is toch vooral wat ons mens maakt, dat we relationeel zijn, niet zonder elkaar kunnen.
Geen mens is een eiland.
En wat ons als gelovigen, welke kerk of richting ook, zoekers, twijfelaars, ook vandaag samen brengt:
Het besef dat het één bron is waaruit we willen leven en waaruit we geloven.
Eén Heer, zegt Paulus, als middelste van zijn opsomming.
En vanuit dat middelpunt worden we geïnspireerd en in beweging gezet om met elkaar op weg te gaan, met hoop en vertrouwen.
Hoop die misschien soms maar moeilijk voor ogen is te houden, die kwetsbaar is in deze wereld,
maar die we met elkaar levend kunnen houden in de aandacht en zorg voor elkaar,
voor mensen om ons heen,
waar we, ook in de verschillen die er zijn, willen luisteren naar elkaar,
samenwerken om ons in te zetten voor goed samenleven en een goede wereld.
Vertrouwen dat verbondenheid en gemeenschap ons van Godswege geschonken is.
In dat vertrouwen worden we als kerk, ook over kerkgrenzen heen, geroepen om een oefenplek te zijn.
Een plek waar we ruimte vinden, en elkaar ruimte gunnen, om te leven, te zijn zoals je bent,
te geloven, te twijfelen, te zoeken,
waar je kwetsbaar mag zijn, mag vallen, helen, waar we verhalen delen, elkaar dragen en verdragen, trouw zijn.
Een oefenplaats, om vandaaruit zo aanwezig te kunnen zijn in onze buurt en samenleving, op school of op ons werk.
Waar we dat met hart en handen en voeten leven en waarmaken wordt iets van God zichtbaar.
En van de eenheid die we als mensen, ook wereldwijd, ten diepste zijn en bedoeld zijn.
